Huizen ‘zetten’. Ze bewegen, verzakken, gaan scheefhangen. Daar is tot op zeker hoogte niets mis mee. Maar wat als er scheuren ontstaan… die steeds groter worden?

Een gebouw zet het meest vlak na de bouw. Het nieuwe gewicht drukt de grond in en kan leiden tot verzakking, ook bij aangrenzende gebouwen. Dit ‘zetten’ houdt vaak een paar jaar aan en stopt dan. Een normaal proces. Je ziet het omgekeerde effect als een dikke betonnen vloer – het was ooit in de mode om op houten vloeren ongelofelijk veel kilo’s beton te storten – worden weggehaald. Dan beweegt het pand juist omhoog.

Je ziet in de oude binnensteden zoals die in Utrecht tal van voorbeelden van verzakte panden die volledig veilig bewoonbaar zijn. Dan zie je schattige huisjes die een halve meter uit het lood hangen en waarin de vernieuwde kozijnen, ramen en deuren bewust scheef zijn getimmerd, om in de vreemd gevormde openingen te passen. Het geeft de stad sfeer.

Maar soms begint een pand na jarenlange (eeuwenlange) stabiliteit weer te zetten. En dan is het opletten…

Oorzaken

Zetten is dus normaal, maar als het een verzakking wordt, is het even aandacht erbij. Verzakking kennen zelden slechts één oorzaak. Het is vaak een onduidelijk samenspel van bodemsamenstelling (slappe grond, ongelijkmatige laagopbouw), werkzaamheden (nieuw gewicht), te ondiepe fundering (vaak staal), slecht onderhoud, verdroging van de bodem, lekkages, bemaling, trilling, vorst, droogte, boomwortels, constructieve problemen, paalrot, extra gewicht en wat niet meer. Een technisch rapport dat feilloos één enkele dader kan aanwijzen zou ik extra kritisch lezen.

Scheur analyse

De scheurvorm en ‘zijn’ gedrag vertelt vaak iets over de oorzaak.

Schuin, trapvormig door metselwerk → vaak differentiële zetting.
Verticaal op overgang oud/nieuw → verschillende beweging van bouwdelen.
Scheur breder boven of onder → kan informatie geven over de richting waarin constructiedelen bewegen.
Boven hoeken van ramen/deuren → kan zetting zijn, maar ook constructieve spanningsconcentratie.
Alleen in stucwerk → mogelijk krimp/werking en géén funderingsprobleem.
Scheur die jarenlang niet verandert → vaak historische, uitgewerkte zetting.
Scheur die aantoonbaar doorgroeit → veel interessanter en reden voor nader onderzoek.

Specifiek Utrecht

Bij Utrechtse panden is er nog iets belangrijks. Daar zou ik bij inspecties specifiek kijken naar verschillende bouwfasen. Een huis uit bijvoorbeeld 1650 kan een voorhuis, achterhuis, kelder, latere aanbouw en vernieuwde gevel hebben die niet allemaal op dezelfde fundering staan. Dan krijg je bijvoorbeeld:
– oud hoofdhuis → stabiel
– latere aanbouw → zakt 5 mm
– aansluiting → verticale scheur

Zo’n scheur hoeft dus helemaal niet te betekenen dat het complete pand verzakt.

Monitoren

Voor u een duur bureau inschakelt om een bouwkundige analyse te doen, is het slim om zelf eerst de situatie een tijdje te monitoren. Zo’n rapport vertelt vaak niet meer dan u al wist of vermoedd. En het zal, vanuit een risicomijdende basishouding, vrijwel altijd duur vervolgonderzoek en ingrijpende verbouwingen adviseren.

Het belangrijkste voorwerk doet u zelf. Er zijn bij verzakkingen namelijk maar drie opties: de verzakking wordt erger, het stop of het is zelfs op z’n retour. En alleen het eerste is potentieel gevaarlijk en/of schadelijk. Dit kunt u het beste eerst low-tech testen…

Trucje

Bij De Mooimakerij hebben we de eenvoudigste vorm van monitoring ontwikkeld. Breek een plat verfroerstokje (we zijn immers schilders) in tweeën, plak of schroef de beide latjes op de muur in ‘halfsteensverband*, trek een lijntje over beide latjes en voila!

Houdt dit minimaal drie maanden, en liver langer, in de gaten. Lijntje nog heel en niet verschoven: hoogstwaarschijnlijk geen progressieve verzakking (en voor ons het sein dat we kunnen starten met ons schilderwerk). Zijn de lijntjes ten opzichte van elkaar verschoven dan is er wellicht wel sprake van een voortschrijdend probleem. In dit geval kunt u een technisch bureau inschakelen.

Nuchterheid voor alles!

Contact

Zoekt u een schilder in Utrecht centrum, Vogelenbuurt, Wilhelminapark, Oudwijk, Oost of Wittevrouwen? Neem contact op voor een vrijblijvende intake, een beeldimpressie of een offerte. Dit kan via het contactformulier of via een e-mail op utrecht@demooimakerij.nl. Eén van onze schilders neemt dan zo snel mogelijk contact met u op. U kunt ook direct bellen met Gerjon op 06 – 113 87 133.

<< Terug naar blog overzicht

* Zorg ervoor dat het linker latje alleen aan de linkerzijde van de muur vastgemaakt wordt – en het rechter latje alleen aan de rechterkant. Anders trekt de bewegende muur de latjes los en heb je niet gemonitord.